24 października obchodzimy Światowy Dzień Walki z Otyłością – inicjatywę Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), której celem jest zwiększenie świadomości na temat otyłości jako poważnej choroby przewlekłej, a nie wyłącznie kwestii wyglądu czy stylu życia.
Otyłość to choroba, którą WHO klasyfikuje w systemie ICD-11 (kod 5B81) jako jednostkę wpływającą zarówno na zdrowie fizyczne, jak i psychiczne.
Mimo to, wciąż bywa mylnie postrzegana jako wynik braku silnej woli lub zaniedbania. Tymczasem to złożony problem medyczny, psychologiczny i społeczny, wymagający interdyscyplinarnego podejścia oraz wsparcia ze strony personelu medycznego – w tym pielęgniarek i położnych.
Otyłość jako choroba przewlekła
Według danych WHO Europe, już ponad połowa dorosłych Europejczyków i niemal co trzecie dziecko w wieku szkolnym ma nadwagę lub otyłość. W Polsce – jak podaje Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-PIB – nadwaga lub otyłość dotyczy około 60% dorosłych i 30% dzieci.
Otyłość prowadzi do licznych powikłań, m.in.:
- cukrzycy typu 2,
- nadciśnienia tętniczego,
- chorób sercowo-naczyniowych,
- zaburzeń hormonalnych,
- a także obniżonego samopoczucia, depresji i stygmatyzacji społecznej
Dlatego WHO i NFZ podkreślają, że otyłość wymaga leczenia i wsparcia, a nie oceniania. Jak rozmawiać z pacjentem o wadze – empatycznie i profesjonalnie
Pielęgniarki i położne odgrywają szczególną rolę w rozmowie z pacjentem – często są pierwszymi osobami, które zauważają niepokojące zmiany w wadze lub stylu życia.
Sposób prowadzenia rozmowy ma ogromne znaczenie. Zamiast komunikatów oceniających („powinna Pani schudnąć”), warto stosować język wsparcia i troski:
„Zauważyłam, że wyniki mogą świadczyć o ryzyku nadwagi – czy chciałaby Pani porozmawiać o tym, jak możemy wspólnie zadbać o zdrowie?”
Empatia i szacunek budują zaufanie, które jest podstawą skutecznej profilaktyki.
Unikanie stygmatyzacji to nie tylko kwestia etyki – to element profesjonalizmu zawodowego.
Rola pielęgniarek i położnych w walce z otyłością
- Edukacja zdrowotna – informowanie pacjentów o zasadach prawidłowego żywienia, znaczeniu aktywności fizycznej i profilaktyce chorób metabolicznych.
- Wczesne wykrywanie problemu – regularne pomiary masy ciała, BMI i obwodu talii w ramach wizyt profilaktycznych.
- Wsparcie emocjonalne – rozmowa z pacjentami, którzy doświadczają obniżonej samooceny lub stygmatyzacji.
- Współpraca interdyscyplinarna – kierowanie pacjentów do dietetyków, psychologów i specjalistów leczenia otyłości.
- Edukacja rodzinna i prenatalna – położne mogą zapobiegać otyłości już w okresie ciąży, poprzez edukację kobiet w zakresie odżywiania i karmienia piersią.
To codzienne działania, które mają ogromne znaczenie w ograniczaniu liczby nowych przypadków otyłości i poprawie jakości życia pacjentów.
Dlaczego empatia ma znaczenie
Według WHO, osoby z otyłością są jedną z najbardziej stygmatyzowanych grup społecznych. Doświadczają negatywnych komentarzy, poczucia winy i wstydu – często także w kontaktach z personelem medycznym.
Z badań wynika, że brak empatii i nieodpowiedni język prowadzą do unikania wizyt lekarskich, a w konsekwencji – pogorszenia stanu zdrowia.
Empatyczne podejście, bez oceniania i zrozumienie, że otyłość to choroba przewlekła wymagająca leczenia, to klucz do skutecznej opieki.
Podsumowanie
Otyłość to nie wybór – to choroba. Dlatego zadaniem całego zespołu medycznego, w tym pielęgniarek i położnych, jest wspieranie pacjentów w sposób profesjonalny, życzliwy i pozbawiony uprzedzeń.
Każda rozmowa, każde słowo wsparcia, każdy gest empatii może stać się początkiem zmiany, która uratuje zdrowie i życie pacjenta.